فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى

80

مهمان نامه بخارا ( تاريخ پادشاهى محمد شيبانى ) ( فارسى )

مشاهده كردم در خاطر خطور كرد كه شايد در حديث اشارتى باستيلاى عساكر اوزبك باشد بر عالم كه ايشان بعد از انك از دشت بيرون آمده و از رعايت گوسفندان اعراض نموده عالم عرصه كاه تطاول پلنگان ايشان شد و در لفظ رعاء الشاء كه معنى او در فارسى شبانانست شايد كه ايمايى باشد باسم اين طايفه از اوزبك كه ايشانرا شبانيان ميخوانند . حضرت خان فرمودند : آن حديث را [ 33 پ ] جهة ما قراءة كرده معانى آن را شرح كنيد . فقير قراءة لفظ حديث كرده بشرح آن مشغول شدم . چون بذكر امارات قيامت رسيدم و گفتم : آنحضرت صلى اللّه عليه و سلم فرمود كه علامت قيامت آنست كه سرّيه بزايد خداوند خود را ، مراد آنكه بچهء خداوند سرّيه كه او هم خداوند است از سرّيه پيدا شود . حضرت خان عالى مكان فرمودند : كه پيدا شدن فرزند از سرّيه قبل از بعثت حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلم بوده چه اسمعيل پيغامبر صلوات اللّه و سلامه عليه از هاجر پيدا شد كه او سرّيهء ابراهيم خليل بود صلوات اللّه عليه و حضرت ابراهيم ابن رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم در حيوة پيغامبر از ناريّهء قبطيّه و او سرّيهء حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم بود و علامت قيامت بايد كه چيزى باشد كه قيامت با او پيدا شود يا بعد ازو بزمانى متصل يا اندك پديد آيد و اگر پيدا شدن فرزند از سرّيه علامت قيامت بودى بايستى در زمان ابراهيم يا در حيوة حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلم پيدا آمدى . چون قيامت بعد از تحقق آن علامت پيدا نشد حكم كردن بدانك امر مذكور از علامات قيامت است خالى از اشكالى نيست ، شايد كه حديث صحيح نباشد . اين فقير گفتم : حديث در كمال صحت است و مسلم آن را اخراج كرده است در صحيح خود از روايت عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه بعبارتى كه ياد كرديم و اخراج كرده آن را بخارى در صحيح خود از روايت ابو هريره و در اصول مقاصد موافقند و اندكى اختلاف در بعضى از امارات هست . فى الجمله در صحت حديث هيچ سخن نيست و علماى حديث و شارحان غريب